Bütün baðlantýlarýn aktif olduðu , kýrýk link olmayan , TEK LÝNK olan , partlarýn olmadýðý , son sürat indirme hýzýyla , bekleme derdi olmayan , 7/24 profesyonel destek ve olmayan paylaþýmlar için istek hakkýna sahip olduðunuz , güncel yada eski Film , Dizi , Program , Oyun , E-kitap arþivimize yani CSHTR sunucularýna eriþim saðlamak istemez misiniz ? Cevabýnýz EVET ise CSHTR VIP yani MeGaCaSh için T I K L A Y I N I Z
Tanzimat devri devlet adamý ve þâir. 1838’de Erzurum’da doðdu. Babasý çeþitli illerde vâlilik yapmýþ Esad Muhlis Paþadýr. Ýyi bir tahsil gören Sadullah Paþa, babasýnýn kontrolünde özel hocalardan Arapça, Farsça, Fýkýh, Akaid, Tabiiyye, Kimyâ ve Fransýzca dersleri aldý.
1853’te ilk memuriyetine baþlayarak, mâliye Vâridat Kaleminde vazifelendirildi. Üç sene kadar burada çalýþtýktan sonra, Bâbýâli Tercüme Odasýna geçti. Kýsa zamanda memuriyette derecesi yükseldi ve sýrasýyla Mesahib Kalemine (1866), Þûrâ-yý Devlet Maârif Dâiresi Baþmuavinliðine (1868) ve ardýndan da Baþkitâbetine (1870) geldi. Dîvân-ý Hümâyun Tercümanlýðýna (1871), Dîvân-ý Hümâyun Amedliðine ve Defter-i Hâkânî Nezâretine (1874), Temyiz Mahkemesi Reisliðine (1876), Ticâret Nezâretine ve Sultan Murâd’ýn tahta geçmesiyle de Mâbeyn Baþkâtipliðine (1876) tâyin edildi.
Sultan Ýkinci Abdülhamid Han zamânýnda, Bulgaristan Meselesini yerinde incelemek üzere Filibe’ye gönderilen komisyona baþkanlýk yaptý. Bu vazîfesini tamamladýktan sonra Berlin’e elçi olarak gönderildi. Buradayken Ayastefanos Antlaþmasý ile Berlin Kongresine ikinci murahhas olarak katýldý. Berlin’deki baþarýlý çalýþmalarýndan dolayý vezirlik rütbesi verildi (1881). 1883’te Viyana Büyükelçiliðine tayin edildi. 1891’de Viyana’da intihar etti. Cenâzesi Ýstanbul’a getirilerek Sultan Mahmud Hanýn türbesinin bahçesine gömüldü.
Sadullah Paþa, devlet adamlýðý yanýnda edebiyatla da uðraþmýþtýr. Fakat yazdýklarýnýn pek çoðu ele geçmemiþtir. Yazdýklarýnýn içinde en önemlisi On dokuzuncu Asýr manzumesidir. Bu manzumede batýnýn ilerlediði müspet ilimlere, Türklerin de ayak uydurmasý gerektiðini savunmaktadýr. Sadullah Paþanýn batý dillerinden yaptýðý tercümelerin en meþhuru Göl adlý eseridir. Berlin Mektuplarý, Charlottenbourg Sarayý, Paris Ekspozisyonu, Cevdet Paþaya Mektup, bilinen eserleridir. Berlin Mektuplarý, Tanzimat devri seyahat edebiyatýnýn ilk örnekleridir
ONDOKUZUNCU ASIR MANZUMESÝ ( SADULLAH PAÞA)
Bu manzume Sadullah Paþa’nýn Avrupai fikirlerini ortaya koymaktadýr. Sadullah Paþa bu manzumede ondokuzuncu asýr medeniyetinin en mühim iki unsuru olan ilim ve tekniði yüceltmektedir.
Sadullah Paþa insan aklýnýn kudretini yüceltiyor, yaptýðý keþifler ve icatlar sayesinde Ortaçað’ý aþarak yeni bir çað yarattýðýný söylüyor. Sadullah Paþa’nýn üslup bakýmýndan çok zayýf olan bu manzumesinde þu fikirler ortaya konmaktadýr.
1.Ýnsan aklýnýn kudreti
2.Akýl ve tecrübe sayesinde meydana gelen ilim ve tekniðin Ortaçað medeniyetine son vererek yeni bir devir açmasý,
3.Sosyal sahada eþitlik ve hürriyet fikirlerinin doðuþu,
4.Terakkiye iman
Dikkate deðer bir nokta olarak, Sadullah Paþa , ondokuzuncu asýr medeniyetinin Hýristiyanlýða aykýrý olduðu halde, Ýslamiyetin esasý olan Allah’ýn birliði fikrini teyit ettiðini söylüyor.
Manzume bu asýrda düþünce ýþýklarýnýn en son noktaya eriþtiðini belirterek baþlýyor.Olmaz zannedilen bir çok þey bu asýrda mümkün hale gelmiþti. Yeni keþifler, eski kanaatleri alt- üst etmiþtir. Kimyevi araþtýrmalar, madde hakkýndaki görüþleri tamamýyla deðiþtirmiþtir. Eskiden basit zannedilen þeylerin zor, zor zannedilen þeylerin basit olduðu görülmüþtür. Bu asýrda ilmin esasý öðrenilmiþtir. Mantýðýn yerini tecrübe almýþtýr. Tecrübe sayesinde bir çok bilinmeyen bilinir hale gelmiþtir. Eskiden mecaz olarak bilinenler gerçek, gerçek zannedilenler mecaz olmuþtur. Eski bilgiler belki e temelinden yýkýlmýþtýr. Astronomi, coðrafya, fizik ve kimya artýk zihni kuruntulardan ve vesveselerden ve kuruntulardan ibaret deðildir. Nazari meseleler artýk denemeye dayanmaktadýr. Deneme nazari fikirler için tam bir senet vazifesi görür.
Bu sebeple eski zanna dayanan fikirler kesin bilgiler olmaya baþlamýþtýr. Bu asýrda parlak akýllar gökyüzüne yükseliyor. Çekim kanunu adeta bir merdiven vazifesini görüyor. Ýnsan düþüncesi yerin derinliklerine de inebiliyor. Dünyanýn yaratýlýþýna ait deliller din kitaplarý arasýnda deðil yer tabakalarý arasýnda araþtýrýlýyor. Bilgi sayesinde elektrik, ziya, buhar, mýknatýs, insanýn elinde bir hareket unsuru oluyor. Iþýk eskiden sanatkarlar tarafýndan haberciye benzetilirken bu gün gerçekten bu iþi görüyor. Ses mesafelerin tayininde sadýk bir haberci olmuþtur. Buhar, karanlýklarý aydýnlatýyor. Elektrik dört bir tarafa haberler taþýyor. Buhar kuvveti karada ve denizde bir taþýma Hýzýr’ý oluyor. Bütün bu keþiflerin yapýldýðý asýr, evvelki asýrlardan üstün olmakla övünse hakký deðil midir?
Bu yüzyýlda artýk eski çaðlardan kalma efsanelerin bilgilerin hiçbir deðeri kalmadý. Ne Hýzýr-ý ebedi hayata ulaþtýrdýðý söylenen “çeþme-i hayvan” ne bütün hastalýklarý iyi eden “daru-yý sührab” ne efsun nüshasý, ne müneccimlerin yýldýzlarla insan talihi arasýnda bulduðu iliþkiler,” nahs-ý kýran” ve “sa’d-ý tevali” ne remil ve kehanet, ne cifriyat kaldý. Artýk ne hüma kuþunun mutluluk getirdiðine ne de baykuþun uðrusuzluðu haber verdiðine inanýlýyor. Ne Atlas omuzlarýnda gökyüzünü taþýyor ne Zühre yýldýzý bir tanrý. Eflatunun fikirleri kainatýn yaradýlýþý için bir esas olarak görülmüyor. 19. asrýn ilmi bütün bu batýl inançlarý yýktý. Tanrý’nýn birliði fikri bu asrýn felsefesine temel oldu.
Akýl Tanrýnýn birliði fikrini isbat ettiði için bütün milletler birlik yolunu tutuyorlar. Hak ve vazifenin sýnýrlarý tespit edildi artýk insanlar ne birbirlerini zorlayabilir ne de üstün olmakla ezebilirler. Þahýslarýn haklar artýk kanunlar tarafýndan korunuyor. Cemiyet hayatýna baþka bir düzen verildi. Ne Amr Zeyd‘in esiri Ne Zeyd Amr ‘ýn efendisi . Kanunlar eþitlik prensibine göre yapýlýyor. Ýlmin yayýlmasý zihinleri aydýnlattý.Matbuatýn feyizleri noksanlarý tamamladý. Bütün bu yenilikler maalesef doðudan deðil batýdan doðdu. Doðu artýk söndü. Ne Türkiye’nin , ne Arabistan’ýn ne Herat’ýn þöhreti kaldý. Zaman terakki zamaný, cihan ilim cihaný. Böyle bir asýrda topluluklar hiç cahil yaþayabilir mi?
Bu manzumede bizi ilgilendiren taraf onun doðan bir alem ile çöken bir alemi , derli toplu bir þekilde karþýlaþtýrarak bizlere sunmasýdýr. Burada ondokuzuncu asrýn ilim ve tekniðine hayran ortaðý küçümseyen bir zihniyetle karþýlaþýyoruz. Akla tecrübe ve insana karþý derin bir inanç var.
Manzume dili bakýmýndan eskidir. Hemen hemen þairane bir özellik taþýmaz. Divan edebiyatýnýn bütün edebi sanatlarýndan sýyrýlmýþtýr. Bu sebeple de çýplak ve kuru bir fikir ifadesinden ileri gidememiþtir. Doðal bir gazete makalesinin þiire sokulmuþ hali gibidir. Þiir, fikir yanýnda feda edilmiþtir. Düþünceleri vereceðim diye þiire önem verilmemiþtir. Bu sýralarda da pozitivizmi ve materyalizmi aþýrý derecede savunan Beþir Fuad , yalnýz Divan edebiyatýna karþý deðil, Tanzimattan sonra batýlý romantikleri taklit eden yazarlara karþý da þiddetle hücum edecektir. Beþir Fuad ile Sadullah Paþa sadece dünya görüþleri olarak deðil ölümleri ile de birbirlerine benzerler. Ýkisi de intihar eder.
YARARLANILAN KAYNAKLAR:
MEHMET KAPLAN: ÞÝÝR TAHLÝLLERÝ 1 TANZÝMATTAN CUMHURÝYETE
UÐUR YAYINLARI EDEBÝYAT BÝLGÝLERÝ KONU ANLATIMLI.
